Category: Култура

Crkve i manastiri sami po sebi govore o pitanjima identiteta i pripadnosti

INTERVJU: VLADAN VUKOSAVLJEVIĆ, MINISTAR KULTURE I INFORMISANJA REPUBLIKE SRBIJE ZA „DAN”

Svjedoci smo trenutka koji proziva sve naše gordosti i podsjeća nas da sagledavamo svijet kao cjelinu koja zavisi od umijeća prevazilaženja tih gordosti. Insistiranje na podjelama jedna je osobina ljudske vrste koju je pandemija ismejala, ali se isto tako ne možemo zavaravati da se ustrojstvo svijeta zasnovano, između ostalog, na nacionalnim identitetima, može mijenjati. Poštovanje tih identiteta jedan je od zaloga očuvanja globalne stabilnosti na zdravim osnovama, posebno se pri tome nadajući da će nacionalni identiteti koji su među sobom bliski i baštine mnogo toga zajedničkog, iz ove i sličnih situacija izvući pouke da se samo uzajamnim poštovanjem i pomaganjem može ostvariti kvalitetan suživot. O tom kvalitetu svakako se u velikoj mjeri stara kultura. Podsjetio bih, stoga, i kroz ovaj današnji razgovor, da je zadatak svih institucija kulture, među kojima je na prvom mjestu Ministarstvo kulture i informisanja Srbije, na čijem sam čelu, da uloži maksimalan napor kako bi se kultura učvršćivala i unapređivala te tako unapređena predavala generacijama koje dolaze, kaže Vladan Vukosavljević, ministar kulture i informisanja Republike Srbije u ekskluzivnom intervjuu za „Dan”.

Kakav je Vaš stav po pitanju srpskog jezika i ćiriličnog pisma u Crnoj Gori?

– Nacionalno pismo je naš ponos i dio kulturnog identiteta, iako je, s druge strane, poznavanje oba pisma, i latiničnog alfabeta i ćiriličke azbuke, svakako komparativna prednost. Međutim, svjedoci smo kako duh vremena i dominacija latinice u globalnim okvirima utiču na održanje nacionalnih pisama. Viđao sam latinične natpise na raznim objektima širom Srbije. Oni preovlađuju. Kada sam upitao domaćine zašto nije upotrebljena ćirilica, većina odgovora svodila se na to da jednostavno nisu primijetili koje su pismo koristili prilikom ispisivanja naziva. S tim u vezi, postoji opasnost da ćirilica jednim tihim odumiranjem bude potpuno marginalizovana kroz nesvjesno preuzimanje višedecenijskog dominantnog obrasca iz okruženja – latinice, i ravnodušnost ili čak prezir prema sopstvenom narodu i njegovoj kulturi koji se ogleda u sveprisutnom stavu „kakve veze ima kojim pismom pišemoËŽ. Dakle, ukoliko ne budemo svjesni krunskog dragulja svoje kulture, odnosno svog ćiriličnog pisma, nećemo imati šta da prenesemo potomcima. Borba za ćirilicu dio je misije očuvanja nacionalnog identiteta, poput nastojanja da očuvamo Kosovo i Metohiju tamo gdje im je jedino i mjesto, u Srbiji.

Neminovna tema jeste „buđenje naroda” u Crnoj Gori. Kako Vi čujete taj glas naroda?

– Status srpskog naroda i Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori delikatna je i osjetljiva tema decenijama unazad. Kulturno-istorijski identitet srpskog naroda u Crnoj Gori je prisutan i jasan, bogat istorijskim dokazima i kao takav odavno istorijski potvrđen. Vjerujem da kulturno nasleđe samo za sebe govori preciznim i razumljivim jezikom, što je uvijek kroz istoriju i činilo. To jeste i može biti onaj sveprisutni glas tradicije i kulturnog identiteta, koji u trenucima kada se neupitnost ipak stavlja pod znak pitanja, pomaže da se koriguje loše postavljen scenario. Crkve i manastiri, kao kulturno-istorijsko nasleđe naroda, svojim dugim istorijskim trajanjem rječito sami po sebi govore o pitanjima identiteta i pripadnosti, o tome ko ih je napravio, kada i zašto.

Kakvo je Vaše mišljenje o otimanju crkvene imovine, zapravo svetinja, koje između ostalog svjedoče kako istoriju tako i jedan kontinuitet koji je daleko iznad zemnog, u katastrima zapisanog, u evropskoj valuti mjerljivog?

– Ambicija da se crkvena imovina stavi pod nadzor države otvara prostor za potencijalne zloupotrebe i svojom pojavom djeluje kao prilično trapavo izveden proces, ali koji, nažalost, nije sasvim trapav u svojoj osnovnoj namjeri. Riječ je o presedanu koji je zabrinjavajući i ima negativne konotacije. Mi sa pažnjom pratimo događaje u Crnoj Gori i pružamo razumnu podršku ne samo sveštenstvu i vjernicima SPC već i svim ustanovama i djelatnicima koji baštine tradiciju srpske kulture.

U Crnoj Gori trenutno postoji suočavanje logike našeg savremenog doba, koja govori o vlasničkim listovima, katastru i upisu, sa osam vjekova dugim trajanjem sakralnih objekata, sa jednom burnom i živom istorijom naroda i Crkve, gdje, čini se, dolazi do kolapsa logike i kolapsa trezvenog načina rješavanja problema. Bez želje da se miješam u zakonsku regulativu susjedne države, moram da primijetim da je Zakon o slobodi vjeroispovesti u Crnoj Gori donijet nekako na brzinu i bez konsultacije sa svim zainteresovanim stranama. Reakcija naroda na takav zakon za mene je očekivana, i važno je naglasiti, ta reakcija je za sada mirna, staložena i dostojanstvena. Takva treba i da ostane. Vjerujem da će u Crnoj Gori prevladati zdravo rasuđivanje i da će biti pronađeno jedno spretnije, realnije i razumnije rješenje. Svaki korak u nekom drugom pravcu mogao bi da bude veoma opasan i zapaljiv, pogotovo u društvu jakih podjela i izraženih emocija.

Da ne ostane na margini, premda su nas mnogi događaji, uključivši i pošast pod nazivom,,virus korona” malo odaljili od pitanja nasrtaja na naše svetinje i spomenike kulture na Kosovu i Metohiji, recite nešto o tome: dokle se stigli i šta zapravo radite u cilju njihovog očuvanja?

– Kosovo i Metohija, kao jezgro srpskog kulturnog i istorijskog identiteta, zavređuje posebnu pažnju. Pri tome ne mislim samo na one spomenike kulture koji se već nalaze pod zaštitom Uneska, već i na očuvanje ugroženih ambijentalnih cjelina kao srpskog kulturnog blaga – bitnog segmenta evropske i svjetske baštine. Tu je saradnja sa Uneskom svakako bitna, ali čini mi se da je još važnije neprestano isticati šta je Kosovo i Metohija Srbiji i Srbima, kako ne bismo, a tu prije svega mislim na mlađe generacije, izgubili svijest o tome, što je potencijalno opasnije od fizičkog neprisustva na nekoj teritoriji.

U kojoj mjeri i kako Ministarstvo kulture i informisanja podržava rad medija kroz projekte namijenjene Srbima u regionu, dijaspori…?

– Sa žaljenjem moram da primijetim kako je medijski prostor Crne Gore sve manje otvoren za srpske medije. Pozivajući se i ovdje na pitanje očuvanja nacionalnog identiteta na cjelokupnom srpskom kulturnom prostoru, medijske kuće koje van granica Srbije rade na očuvanju tog identiteta uvijek će imati našu naklonost i podršku. Da li je moguće da se za srpske medije nađu modaliteti trajnog finansiranja u zemljama u kojima su prisutni, pitanje je koje treba rješavati.

Mila MILOSAVLjEVIĆ


Nasleđe na KiM bitan dio srpskog kulturnog prostora, njegova stožerna tačka
– Stanje srpske baštine na Kosovu i Metohiji pitanje je kulturnog identiteta prvog reda, kao što sam više puta naglašavao. Naše nasleđe na Kosovu i Metohiji izuzetno je bitan dio srpskog kulturnog prostora, njegova stožerna tačka. Svjedoci smo da na Kosovu i Metohiji skoro svakodnevno dolazi do pokušaja prisvajanja i otimanja srpskog kulturnog nasleđa, uz poslovično falsifikovanje i prekrajanje istorijskih činjenica. Prvi, značajan korak u dugotrajnoj borbi očuvanja srpskog nasleđa na srpskoj zemlji jeste neprihvatanje prijema tzv. Republike Kosova u Unesko, što je pokazatelj da većina svijeta, ipak prihvata argumente istine i prava prije nego argument sile. Veoma je teško ignorisati činjenicu da na Kosovu i Metohiji, između ostalog, postoji više od 1.300 srpskih crkava, manastira i crkvišta.

U crkvi Santa Maria in Punta simbolično otvoreno 34. izdanje Budvanskog festivala

Otvaranjem izložbe „Savremena crnogorska skulptura”, zasnovane na hronološkom pregledu vajarskih djela iz fonda Centra savremene umjetnosti Crne Gore u izboru muzejskog savjetnika Marine Čelebić, simbolično je u crkvi Santa Maria in Punta, u Budvi, počeo 34. festival „Grad teatar”.
– Epidemiološka situacija u zemlji nam ove godine diktira takve uslove. Otvaranje, kao i samo održavanje izložbe, je u skladu sa dobijenim preporukama Instituta za javno zdravlje Crne Gore – saopšteno je iz pres-službe „Grada teatra”.
Savremena crnogorska skulptura, koja čini ovu izložbu, je raznovrsna, što i potvrđuju radovi koji je čine, kako po tehnici tako i po načinu tretiranja forme. Autori čija su djela prezentovana na izložbi su: Stevan Luketić, Marko Brežanin, Luka Tomanović, Srđan Kovačević, Krsto Andrijašević, Pavle Pejović, Risto Radmilović, Miodrag Šćepanović, Peko Nikčević, Tijana Dujović Liščević, Ana Đukanović Miljkovac, Sanja Bulatović.
Kako je navedeno u objašnjenju Marine Čelebić, ono što se podrazumjeva pod skulptorskim tehnikama je vajarski rad u različitim materijalima, od tradicionalnih, koji se upotrebljavaju od praistorije do danas, a to su: kamen, drvo, glina i metal, pa do novijih materijala, koji se pojavljuju u vremenu industrijske proizvodnje, kao što su fabrički oblikovani metali, žice, ploče, plastične mase. Osnovnu vajarevu tehniku određuje ne samo materijal, nego i njegov odnos prema materijalu u kojem radi.
– Majstor obrade metala Stevan Luketić za realizaciju svog djela „Skulptura LLS IX” koristio je hladnjak. Transpozicijom odbačenog industrijskog materijala/predmeta stvorio je novi plastični oblik dao mu suštinu, estetski i umjetnički cilj, materijalizovao osnovnu ideju.
Marko Brežanin, poznat kao autor brojnih portreta, pa je i ovom prilikom predstavljen radom u gipsu „Portret Aleksandra Čilikova”. Naglašena je realnost ličnosti, sa težnjom da prodre u njeno psihičko stanje i uspijeva da laganom stilizacijom forme, pokaže izraz, kao manifestaciju snažnijeg unutrašnjeg pokreta, da se primakne suštini tog stanja i približi njegovom simbolu.
Luka Tomanovićkojem je od materijala odgovaralo drvo iz kojeg je izvlačio sugestivne poze i postizao uzbudljivu asocijativnost, „uhvaćeni” pokret. Skulptura „Ležeći akt” je preformulisana iz mirne forme u ležeću pozu tijela, uopštena da se približava apstrakciji, zadržavajući asocijativnu sugestiju. Tomanovićev izraz počiva na prefinjenoj modelaciji i suptilnom osjećanju – navode iz „Grad teatra”.
Umjetnik Srđan Kovačević obrađuje drvo vrlo promišljeno i nastoji da uklopi svoju zamisao u izdužene forme debla i tokove koje ono sadrži.
– Vodi računa prilikom izbora drvenih formi iz prirode: o vrsti, boji, kvalitetu. Skulptura „Dva lika jedne žene” urađena u orahovom drvetu, tamne je boje. Na drvenoj formi iz prirode na jednoj strani intervenisanje je svedeno na minimalno, gotovo reljefno ucrtavanje ženskih atributa, dok su na drugoj strani oni naglašeni.
Krsto Andrijašević koristi drvo za izradu skulpture pod nazivom „Ženska”, gdje je ženska figura oživljena aplikacijama od metalne žice sa takvom obazrivošću da te intervencije izgledaju kao prirodne, neke djelove na figuri akcentira crvenom bojom.
Pavle Pejović je predstavljen kompozicijom „Dugo iščekivanje”, koju čine četiri ženska akta u bronzi koje on radi u karakterističnom arhaičnom maniru sa naglašenom ekspresijom njihovih mitsko-simboličkih slojeva.
Risto Radmilović se na ovoj izložbi predstavlja reljefom, bez naziva, u metalu-mesingu, vješto koristeći njegova specifična svojstva, stvara masivne apstraktne forme, oštrih ivica, glača površinu naglašavajući njegovo zlatno-žuto zračenje.
Miodrag Šćepanović,djelo pod nazivom „Pogled” radi u drvetu. U formi debla-javora sprovodi svoju zamisao na kojoj odmah uočavamo smisao za realno. Posebno nas zaokuplja obrada same površine, ženskog lika sa maramom, sprovedena do kraja sa naglašenim fiksiranim pogledom – navode iz „Grad tetra”.
Peko Nikčević, za izradu svog djela koristi kamen. Poštujući sve njegove karakteristike, intelektualnu preokupaciju i zamisao sprovodi minimalnim, jednostavnim intervencijama na prirodnoj kamenoj masi ili njenom dijelu.
Tijana Dujović Liščević je koristila pečenu glinu i žicu za rad pod nazivom „K nebu” koji predstavlja arhitektonski oblik koji seže uvis, blago navijen. Vrh je ogoljen, a na vrhovima žičanih konstrukcija zadržali su se trouglasti djelići keramike. Širi donji dio, ovog malog eksponata, čini „kuća” od blago oker keramike sa tamnim (braon i crnim) prugastim urezima, vertikalno i horizontalno.
Ana Đukanović Miljkovac je zastupljena skulpturom pod nazivom „Stojeća” iz ciklusa „Terakota I”, pa sam naziv ciklusa upućuje na tehniku izrade. Forma posjeduje elemente koji asociraju na žensku figuru.
Sanja Bulatović jednostavnim, mekim linijama stvara asocijativnu formu pognute figure, u bijelom mermeru, čiji je naziv „Sjetna”. Na mjestima gdje se volumen savija nastaje blaga, mekana igra svjetlosti i sjene – navodi se u saopštenju pres-službe „Grad teatra”.
Izložba „Savremena crnogorska skulptura” može se pogledati do 22. avgusta.


Po dva posjetioca uz korišćenje maski
– Izložba je usklađena sa svim preporučenim mjerama IZJCG za pristup i posjete ustanovama kulture (bibliotekama, arhivima, muzejima i galerijama), broj osoba, koji se mogu nalaziti u istom momentu u izložbenom prostoru, je limitiran na dva posjetioca, uz korišćenje maski i upotrebu dezinfekcionog sredstva koji su postavljeni na ulazu. Naravno, u slučaju bilo kakve izmjene u tim pravilima, javnost i naša publika biće blagovremeno obavještena – navodi se u saopštenju.

Izvor: DAN

U Plužinama ove godine bez tradicionalne književne manifestacije

Po prvi put za poslednjih pola vijeka u Plužinama ove godine neće biti održana prestižna književna manifestacija „Pjesnička riječ na izvoru Pive”. Razlozi su, pojašnjava za „Dan” direktor plužinskog Centra za kulturu Milenko Mićanović, epidemija korona virusa, pa su pivske pjesničke susrete, koji su trebali biti održani po 50 put, odložili za neka bolja vremena.
– Književna manifestacija tradicionalno je planirana u ovom mjesecu. Okolnosti su, međutim, uticale te smo razmišljali da je odložimo za avgust, ali kako se epidemiološka situacija na području cijele Crne Gore pogoršala bili smo prinuđeni da je odložimo do daljnjeg – rekao je Mićanović.
Ipak, književni konkursi „Spasoje Pajo Blagojević” i „Radule Željko Damjanović”, koje Centar za kulturu raspisuje prije početka manifestacije, imaće svoj epilog. Oba su objavljena u aprilu i završeni su. Konkurs „Spasoje Pajo Blagojević” namijenjen je mladim pjesnicima, starosne dobi do 27 godina, sa prostora bivših jugoslovenskih republika koji imaju rukopis neobjavljene zbirke. Na konkursu „Radule Željko Damjanović” pravo učešća su imali osnovci i srednjoškolci iz Crne Gore, koji su dostavljali po tri svoje pjesme.
– Žiri u čijem su sastavu pjesnici Radomir Uljarević, Milica Kralj i Milica Bakrač, nadam se do kraja naredne sedmice donijeće odluku o najboljim. Pobjedniku konkursa „Spasoje Pajo Blagojević” Centar za kulturu Plužine će štampati zbirku poezije i, kao i najbolji sa drugog konkursa, učestvovaće na pjesničkim susretima, istakao je Mićanović.Manifestaciju „Pjesnička riječ na izvoru Pive” organizuju plužinski Centar za kulturu u saradnji sa Opštinom.

Izvor: DAN

Novi ambijent za stvaraoce skulpture na obali Zete

ZGRADA UMJETNIČKE KOLONIJE U DANILOVGRADU USKORO U NOVOM RUHU

Rekonstrukcija zgrade Umjetničke kolonije Danilovgrad uskoro bi trebalo da bude završena, a iz te ustanove najavljuju i mogućnost novih programa i otvaranje suvenirnice, koja će upotpuniti turističku ponudu u tom gradu. Umjetnički direktor JU Umjetnička kolonija Danilovgrad, Velibor Pavićević, kazao je da rekonstrukcija zgrade nije tekla očekivanom dinamikom usled situacije sa koronavirusom.
– U poslednje vrijeme puno toga je odrađeno na unutrašnjosti galerije, a i u spoljnjem dijelu. Očekujemo da će uskoro rekonstrukcija u potpunosti biti završena – istakao je Pavićević. On je pojasnio, da su u unutrašnjem dijelu objekta postavljeni mermerni podovi, zidovi su u završnoj fazi, a uskoro treba da bude završen i plafon sa modernom rasvjetom.
– U gornjem dijelu zgrade, nalaziće se dvije kancelarije i smještajni kapaciteti od nekoliko soba za umjetnike koji budu dolazili da borave u ovom prostoru. Biće to jedna zaokružena cjelina tako da ćemo imati pravi ambijent u kojem će se stvaraoci osjećati lijepo. Istovremeno imaće i jedan atelje na otvorenom – kazao je Pavićević.
Govoreći o ovogodišnjem međunarodnom simpozijumu skulpture, Pavićević je kazao da još razmatraju način na koji će biti održan, kao i da li će biti održan, ukoliko to epidemiološka situacija dozvoli.
– Razmišljali smo o mogućnosti da se dovedu jedan ili dva umjetnika iz regiona. Sve je to pod znakom pitanja i zavisi od epidemiloške situacije sa koronavirusom – naveo je Pavićević. On je kazao da je Umjetnička kolonija koncipirana kao jedna od ključnih institucija kad je u pitanju skulptura u Crnoj Gori, kao i kultura u državi pa i šire.
– Planiramo i nove programe, ukoliko budemo finansijski u mogućnosti. Umjetnička kolonija ima svijetlu budućnost, kao jedna od najpozitivnijih tačaka kulture kod nas – smatra Pavićević. On je kazao da je moguća nova vrsta izložbe i manji simpozijum.

U Beču veliko priznanje za Jelenu Mandić – SREBRO sija kao zlato

Jelena Mandić, učenica hercegnovske Muzičke škole u klasi profesorice Irene Mijušković, osvojila je drugo mjesto na internacionalnom onlajn muzičkom takmičenju koje je organizovao bečki konzervatorijum Franc Šubert. Jelena se takmičila u jakoj konkurenciji u disciplini klavir – solo, sa vršnjacima iz zemalja iz skoro cijelog svijeta, pa su u kolektivu Muzičke škole s razlogom ponosni na novi uspjeh njihove učenice jer on nastavlja dugu i bogatu tradiciju ove ustanove.

Bilježimo i da je, uprkos brojnim teškoćama koje je donijelo organizovanje onlajn nastave školska godina završena bez problema, uz odlične rezultate. Raduje, ističe direktorka Jovanka Veljović, i podatak da je nekoliko učenika odlučilo da nastavi muzičko obrazovanje i upisali su Srednju muzičku školu.

Najbolja glumica svih vremena

Iako su je opisivali kao muškobanjastu i grubu, Ketrin Hepbern nikada nije željela da se pogne ni prilagodi nametnutim pravilima filmskog svijeta

Više od pedeset godina trajala je holivudska, ali i pozorišna karijera Ketrin Hepbern, tokom koje je doživjela niz uspona i padova. Uloge koje je prihvatala uvijek su imale karakter, a nju samu često su opisivali kao muškobanjastu i grubu, no ona nikada nije željela da se pogne ni prilagodi nametnutim pravilima filmskog svijeta.

“Glumila je u mnogim filmova, dobila Oskare, ali na kraju smo voljeli Ketrin Hepbern zbog nje same, zbog onoga kakva zaista jeste”, napisala je kritičarka Mari Meknemara i tako je najbolje opisala slavnu glumicu.

50 filmova snimila je tokom karijere koja je trajala pola vijeka. Dobila je 12 nominacija za Oskara, osvojila ih je čak četiri u kategoriji najbolje glumice, a najveće priznanje dao joj je Američki filmski institut proglasivši je najvećom glumicom svih vremena

Za razliku od Grete Garbo i Grejs Keli, ali i ostatka generacije, koji je uključivao Avu Gardner i Lanu Tarner, Ketrin Hepbern nije imala takvu ljepotu ni seksepil, a opet, su je kamere i publika obožavali. No nekada davno nije se činilo tako. Iako ju je Američki filmski institut proglasio najvećom glumicom svih vremena, u tridesetim godinama prošlog vijeka ona je sve provocirala svojim ekscentričnim stavom prema rodnom identitetu, kao i seksualnosti i slavi.

U javnosti se pojavljivala u staroj odjeći i bez šminke, vozila se u kamionetu, a za razliku od svojih koleginica, studiju nije dopuštala da je samo zbog promocije filma romantično povezuju s kolegama sa seta.

Naprotiv, svima im je opalila javni šamar stanujući s bogatom nasljednicom Laurom Hardin, a zbog toga je, u kombinaciji s njenim stilom oblačenja, odmah dobila etiketu lezbijke. No ona se time nije ni najmanje zamarala.

U službenim papirima stoji da je rođena 12. maja u Hartfordu, no niko ne može sa sigurnošću da tvrdi koje je godine to bilo jer se spominju i 1907. i 1909. godina.

Ketrin Hepbern druga je od šestoro djece specijaliste za venerične bolesti Tomasa Norvala Hepberna i aktivistkinje za ženska prava i legalizaciju kontracepcije Ketrine Marte Hoton. Njeni roditelji bili su veliki aktivisti koji su proveli život boreći se za društvene promjene u Americi. Još kao dijete s majkom je bila na nekoliko demonstracija za prava žena, a svu djecu Tomas i Ketrin odgajali su na način da su ih učili slobodi govora, kao i da razmišljaju i polemišu o bilo kojoj temi na svijetu.

Ketrih Hepbern se od najranijeg doba ponašala kao dječak, čak se ošišala na kratko, a samu je sebe zvala Džimi.

“Jednostavno nije vidjela sebe kao djevojčicu”, rekao je svojevremeno njen mlađi brat Bob, a smatrao je da je Ketrin zapravo time željela da privuče očevu pažnju. Iako je naknadno pustila kosu i opet postala Ketrin, do kraja života je Džimi živio u njoj – nosila je pantalone, jahala u muškom sedlu i igrala golf.

Uz sport, od najranije dobi bila je opčinjena filmovima, do te mjere da je svake subote uveče pogledala po jedan. Viđene scene prenosila je u stvarni život i svojim predstavama zabavljala komšije, rođake i prijatelje, naplaćujući im kartu 50 centi, a sve što bi zaradila davala je za ljude Navaha.

Tragedija koja je obilježila njen život

A onda je njenu porodicu zadesila strašna tragedija, od koje se Ketrin nije oporavila. Tada 13-godišnjakinja, s dvije godine starijim bratom Tomom otišla je u Njujork gdje su boravili kod majkine prijateljice u Grinič Vilidžu tokom uskršnjih praznika, no 30. marta pronašla je njegovo beživotno tijelo. Porodica nije nikada željela da prizna da je Tom počinio samoubistvo, iako je pronađen obješen, tvrdeći da je to bio samo njegov eksperiment koji je pošao naopako.

Cijeli taj događaj šokirao je tinejdžerku te je preko noći postala nervozna, često je mijenjala raspoloženja i više nije vjerovala ljudima. Udaljila se od braće i sestara, ali i prijatelja, napustila školu, a još je godinama kasnije bratov rođendan 8. novembar slavila kao svoj. Tek je njena autobiografija ‘Me: Stories of My Life’ otkrila stvarni datum rođenja. Strašna je bila i reakcija njenih roditelja – umjesto da sinu prirede sahranu i dostojno ga pokopaju, oni su njegov pepeo prevezli kući u kartonskoj kutiji za bombone i gotovo ga nikada više nisu spomenuli.

Glumačku karijeru počela u pozorištu

Hepbern je 1924. upisala koledž kako bi ugodila majci, no na kraju joj je to iskustvo, iako je bila suspendovana zbog pušenja u sobi, bilo nevjerovatno. Ljubav prema glumi došla je do izražaja. Nažalost, isprva nije mogla da glumi u fakultetskim predstavama jer su one bile namijenjene onima s dobrim ocjenama, no čim ih je popravila, počela ih je redovno dobijati. Nakon što je na zadnjoj godini dobila glavnu ulogu u predstavi ‘The Woman in the Moon’ to je u njoj usadilo želju da nastavi glumačku karijeru, i to u pozorištu.

Kada je rekla ocu da će postati glumica te prošla audiciju za predstavu “Carica” u Baltimoru, on je poludio i rekao joj:

“Samo se praviš važna! Gluma je gnusan posao, jedan korak do ulice!”.

No ona nije popuštala, čak ni kada je on zaprijetio da će je razbaštiniti.

Time se nije previše zamarala. Karijera joj je krenula uzlaznom putanjom nakon što je 1933. dobila ulogu amazonske princeze Antiope u predstavi ‘The Warriors’s Husband’, dok je svoj prvi Oskar osvojila već godinu kasnije, sa samo 26 godina, i to za treći snimljeni film “Jutarnja slava”. Po njega nije otišla, odlučivši da neće ići na dodjele nagrada.

Uloga Antiope otvorila joj je vrata Holivuda nakon što je predstavu pogledao agent Liland Hejvard i ponudio joj da glumi u filmu ‘Račun za razvod’. Iako je Hepbern insistirala na tome da po sedmici dobija 1500 dolara, što je za nepoznatu glumicu bio iznos koji se nije davao, režiser Džordž Kjukor u njoj je prepoznao potencijal i nagovorio studio da pristanu na njene uslove.

Njen uspjeh nastavio se ulogom Džo u filmu ‘Male žene’ iz 1933, za što je proglašena najboljom glumicom na Filmskom festivalu u Veneciji. Upravo taj film njoj je ostao najdraži i bila je izuzetno ponosna na svoju izvedbu. Paralelno s holivudskom, gradila je karijeru na Brodveju. No nije sve išlo tako glatko kako se nadala. Neuspjeh s filmom ‘Spitfire’ i predstavom ‘The Lake’ naučio ju je poniznosti, a taj osjećaj do kraja života pomagao joj je da bude svjesna ljudske prolaznosti, kao i onoga da vrlo lako s vrha možeš pasti na dno. Nakon još tri loše poslovne odluke napokon je stigao film koji ju vratio na sam vrh – ‘Alice Adams’. Uloge su se ponovno nizale, bilo je uspona i padova. Publika ju je obožavala, ali i odbacivala što zbog uloga, a što zbog njenog nesvakidašnjeg stava.

Naime Hepbern je pratio glas teške osobe, one koja ima loš odnos s medijima i koja je izuzetno nepristojna i provokativna, a zahvaljujući čemu je stekla i nadimak Arogantna Ketrin. Nije joj pomagalo ni to što se ponašala pomalo poput muškarca, kao ni njeni modni odabiri, jer je stalno nosila pantalone. U filmski studio redovno je dolazila noseći plave traperice, a jednom prilikom nestale su joj iz garderobe, zbog čega je na set došla u gaćicama odbivši da pokrije donju polovinu tijela suknjom, sve dok joj njene traperice nisu bile vraćene.

Pogubna za bioskopske blagajne

Zbog svega toga vratila se pozorišnim predstavama, a prva u nizu bila je ‘Jane Eyre’, s kojom je otišla i na turneju. Iako je silno željela ulogu Skarlet O’Hare u ‘Prohujalo s vihorom’, producent Dejvid O. Selznik odbio ju je, smatrajući da u njoj nema seksualnosti. Navodno joj je rekao kako u njoj ‘ne vidi ženu koju bi Ret Batler ganjao 12 godina’.

Nakon što je snimila film ‘Silom dadilja’ Independent Theatre Owners of America stavili su je na listu glumica koje se smatraju ‘pogubnima za bioskopske blagajne’. Njena reputacija bila je sve lošija, a ona je u jednom trenutku odlučila da za 75 hiljada dolara otkupi i svoj ugovor. Čini se da je to na kraju bio dobar odabir.

Napustila je Holivud u potrazi za pravom prilikom i pronašla je u novoj predstavi Filipa Berija ‘Priča iz Filadelfije’. Njen tadašnji partner Hauard Hjuz predosjetio je da bi ta uloga mogla biti njena povratna karta u Holivud, pa je otkupio filmska prava. Nakon uspješne turneje po Americi prodala je prava MGM-u uz uslov da ona bude glavna zvijezda. U ugovoru je tražila i da režiser bude Džordž Kjukor, kao i da s njom u filmu glume Džejms Stjuart i Keri Grant.

Karijera duga pola vijeka

Bio je to jedan od najvećih filmskih hitova 40-ih, a mediji su joj napokon sve oprostili i poželjeli joj dobrodošlicu. Njena karijera trajala je pola vijeka, a iza nje je ostalo 50 snimljenih filmova. Dobila je 12 nominacija za Oskara, osvojila ih je čak četiri u kategoriji najbolje glumice, a najveće priznanje dao joj je Američki filmski institut proglasivši je najvećom glumicom svih vremena. Kada je riječ o privatnom životu, iza sebe je imala tek jedan brak. Kao dvadesetjednogodišnjakinja udala se za osam godina starijeg biznismena Ludloua Smita, kojeg je upoznala još na fakultetu. Koliko je on bio zaluđen glumicom, govori i to da je zbog nje promijenio ime u S. Ogden Ludlou samo kako ona nikada ne bi postala Keti Smit – što je za nju bilo previše obično. Taj je brak nikada nije previše ispunjavao, posebno ne nakon što se posvetila karijeri. Kada je 1932. odlučila da se preseli u Holivud, postali su sve udaljeniji, a onda je 1934. otišla u Meksiko po svoj ‘razvod na brzaka’. Upkos tome što nije bila zaljubljena u njega, uvijek mu je bila zahvalna na finansijskoj i moralnoj podršci u počecima njene karijere, a ostali su prijatelji do njegove smrti. Selidba u Holivud donijela joj je i novu ljubav, onu s agentom Lilandom Hejvardom, iako su oboje bili u braku. Nakon što su se oboje rastali Hejvard ju je zaprosio, no ona ga je odbila, što je kasnije objasnila riječima:

“Sviđala mi se ideja da napokon budem sama”.

Njihova veza potrajala je četiri godine, da bi 1936. započela vezu s Hauardom Hjuzom, a kojeg je upoznala nekoliko godina ranije preko zajedničkog prijatelja Kerija Granta. I Hjuz je želio da je oženi, ali je i njega odbila, fokusirajući se i dalje na karijeru koja joj je u tom trenutku bila u padu. Krenuli su svako svojim putem 1938, u isto vrijeme u kojem je Ketrin napustila Holivud nakon što su je prozvali ‘otrovom za bioskopske sale’. Odluka koju je donijela, da se više neće udavati, kao ni da neće imati djece, držala se do kraja, ponajviše jer je smatrala da majčinstvo iziskuje preveliku obavezu koju ona nije željela da prihvati.

“Bila bih grozna majka, najviše zato što sam nevjerovato sebično ljudsko biće”, govorila je.

Ljubav sa Spenserom Trejsijem obilježila joj život

No mnogi tvrde kako se razlog njenih odluka krio u tome što je bila lezbijka ili biseksualka, no to ona sama nikada nije potvrdila, iako je većinu života provela okružena najboljim prijateljima homoseksualcima i dijeleći životni prostor s lezbijkama. Ljubav koja joj je zapravo obilježila život bila je ona sa Spenserom Trejsijem.

Spenser Trejsi bio je ljubav njenog života
Spenser Trejsi bio je ljubav njenog života foto: Biography

“Bio je neodoljiv i uradila bih sve za njega. Ja sam bila savršeno nezavisna, nikad se nisam planirala udavati”, opisala ga je Ketrin Hepbern, a nakon što su joj prijatelji rekli “zašto ne nađeš nekog tipa s kojim ćeš se vjenčati i imati porodicu”, strahujući da će ostati posve sama kada ostari, glumica im je začepila usta rekavši:

“Čak i ako ostanem sama na kraju, biću sretna jer smo se dobro zabavljali”.

Upoznali su se na setu filma ‘Woman of the Year’ 1942. godine i ubrzo započeli vezu koja je potrajala sve do njegove smrti 1967. Zajedno su glumili u devet filmova, a njihova je ljubav bila javna tajna iako ne postoji nijedna njihova zajednička fotografija koja nije isječak iz filma, no uprkos velikoj ljubavi, Trejsi se nikad nije razveo, najviše jer je kao tradicionalni katolik irskih korijena osjećao grižu savjesti na pomisao da ostavi ženu i dvoje djece. Svoju su vezu vješto skrivali, koristeći sporedne i zadnje ulaze. Zanimljivo je kako je Ketrin Hepbern, iako su većinu veze proveli odvojeno, često govorila prepuna nježnosti o njihovih 26 zajedničkih godina.

Da je hemija među njima bila nevjerovatna, najbolje se vidjelo u filmu ‘Adamovo rebro’, a iako joj Trejsi nikada nije rekao da je voli, ona je za njega uvijek imala opravdanja.

“Ne bi mi posvećivao svoje vrijeme da me nije volio, zar ne?”.

No Trejsi, ne samo da nije bio vjeran svojoj supruzi, on nije bio vjeran ni Ketrin Hepbern, a ona je tolerisala sve njegove afere. Posljednje godine života provela je uz njega i upravo je zbog njega uzela pauzu u karijeri. No zanimljivo je da ni tada zapravo nisu živjeli zajedno, već u odvojenim kućama. Spenser Trejsi preminuo je 1967. godine, samo dvije sedmice nakon što su zajedno snimili film “Pogodi ko dolazi na večeru”. Ona je sama sebi obećala da ga neće nikada pogledati, a iz poštovanja prema njegovoj porodici nije otišla ni na njegovu sahranu.

Nekoliko dana nakon sahrane Ketrin je nazvala udovicu i predložila joj da budu prijateljice, rekavši joj:

“Ti si ga znala od početka, ja na kraju”.

Spenserova udovica je i dalje bila sigurna da je njihova afera bila tek glasina, a Ketrin nije željela da je povrijedi pa je potvrdila te navode. Da su zaista bili u vezi, ispričala je tek godinama nakon što je Spenserova udovica preminula 1983, i to u knjizi ‘Me: Stories of My Life’.

“Nikad nisam prekinula njihov brak. Njihov brak završio je prije nego što sam se ja pojavila. Zašto sam cijelo to vrijeme bila s njim? Iskreno, ne znam. Mogu samo reći da ga nikad nisam mogla ostaviti.

Te su godine jednostavno proletjele, i za mene su bile savršeno srećne”, rekla je tada Ketrin Hepbern, a posljednje dane života provela je u raskošnoj vili u rodnom Konektikatu. Preminula je 29. juna 2003. u 97. godini života, a iako uzrok smrti nije nikada objavljen, šuškalo se da je glumica posljednjih godina bolovala od Parkinsonove bolesti.

“Nisam živjela kao žena. Živjela sam kao čovjek. Učinila sam upravo ono što sam prokleto željela i zaradila sam dovoljno novca za život da se ne bojim samoće”, izjavila je u intervjuu iz 1981. godine i zapravo najbolje opisala svoj život.

Izvor: https://www.vijesti.me

Tибетански духовни вођа Далаj Лама обjавио албум

Далаj Лама, тибетански духовни вођа, обjавио jе нову пjесму под називом „Оне оф Мy Фаворите Праyерс” коjа jе уjедно и друга обjављена са његовог првог духовног албума вjежби и мантри, који ће сјутра под називом „Inner World”, бити објављен. у издању издавачке куће „Hitco Entertainment/Khandro Music”. Албум jе замисао извршне продуценткинjе Џунел Кунин, ученице Далаjа Ламе.
– Сврха мог живота jе да служим колико год то могу, а музика и мелодиjе могу помоћи људима коjима jа не могу лично – рекао jе он.

У оквиру Беранског културног љета промовисана књига владике Јоаникија

Промоцијом књиге „Свјетлост свијетли у тами“ Његовог преосвештенства Епископа будимљанско-никшићког г. Јоаникија, синоћ је почела традиционална манифестација „Беранско културно љето“

Поштујући мјере НКТ – а за општину Беране, промоција књиге Преовећеног владике није одржана у сали Центра за културу како је раније заказано, већ у Владичанском двору манастира Ђурђеви ступови без присуства публике.

Издавачи књиге „Свјетлост свијетли у тами“ су Епархија будимљанско-никшићка и издавачка кућа “Штампар Макарије” из Београда.

Митрополит Амфилохије у предговору књиге „Свјетлост свијетли у тами“ владике Јоаникија је записао да “иако је овај зборник писан у различитим приликама, о разним личностима и појавама са којима се писац сусретао, све то сједињује јединствена љепота језика, ненаметљиво размишљање и заокруженост доживљаја пјеснички израженог и обликованог”.

О књизи су поред аутора говорили пјесник и издавач Радомир Уљаревић, др Будимир Алексић, Веселин Матовић – главни уредник часописа за српски језик, књижевност и културу “Слова“ и Дамјан Ћулафић – уредник часописа “Токови“.

Владика Јоникије је казао да су текстови сабрани у овој књизи настајали у разним приликама, разним поводима, односно “чешће у неприликама и компликованим подовима”.

“Поводом двадесетогодишњице моје хиротоније епископске, свештеници Епархије будимљанско-никшићке су ме принудили да сакупим ове текстове које сам раније објављивао. Уредник г. Радомир Уљаревић и уредник “Свевиђа” протојереј Никола Маројевић су направили ове цјелине и нашли у текстовима заједничку нит иако су писани на разне теме. Тек кад сам узео књигу у руке и још једном је прегледао, видио сам да има логике што су радови сабрани.”

Подсјетио је да је управо Митрополит Амфилохије, пишући предговор за књигу, дао овај одговарајући наслов „Свјетлост свијетли у тами“.

На крају Преосвећени владика је заблагодарио свима који су учествовали у припреми ове књиге, као и њене промоције.

“Била је Божија воља да тек послије годину дана имамо прву званичну промоцију књиге, да је промовишемо управо овдје у манастиру Ђурђеви ступови, гдје је већина ових текстова и настала, без присуства народа. Свакако ова промоција, коју је организовао Центар за културу Беране, уз подршку предсједника општине г. Драгослава Шћекић, има свој посебан квалитет и ја сам благодаран организаторима, нашим пријатељима који су говорили о књизи и свима који су дали допринос да она угледа свјетлост дана”, казао је Његово преосвештенство Епископ будимљанско-никшићки г.  Јоаникије.

Промоцију је директно преносио Острог ТВ студио.

Izvor: https://svetigora.com

„Dianova“ magija plesa na Kanli kuli

Poslije dvanaest godina, kada su prvi put na Kanli kuli održali koncert slaveći titulu svjetskog prvaka, “Dianovi” mali umjetnici i večeras su na drevnoj kuli dokazali da su šampioni umjeća, talenta, nevjerovatne ljubavi prema plesu…. Na taj način, obilježili su svoj 15 rođendan i gradu poklonili koncert.

Koncert je organizovan uz podršku Opštine Herceg Novi, Konzulata Republike Srbije u Herceg Novom i JUK Herceg fest.

Mjere koje su na snazi bile su maksimalno ispoštovane te je koncert pratio tačno određeni broj gledalaca koji je propisan.

Istina, kako rekoše, večerašnji koncert su sa nestrpljenjem očekivali, sa potajnom zebnjom i strepnjom da li će uspjeti da budu pred publikom zbog svega što se dešavalo u prethodnom periodu, ali su uspjeli i još jednom pokazali šta znači biti svjetski šampion i kako to izgleda kada imate tim! Medalje i pehare odavno ne broje, kažu da im prijaju ali da je bitnije nešto drugo – ono što se stvara među djecom a to je zajedništvo, sloga, ljubav i razumjevanje, prijateljstvo i za godine koje slijede ma gdje da krenu iz ovog grada.

Poput profesionalaca, na sceni se smjenjivalo 90 učesnika, tokom 19 koreografija: Performans, Faded, Sve bi seke ljubile mornare, Moontrance, Rum dum dum, To this day, Once upon a time, We are, Where to go, Natural, In this shirt, One, Bureleska, Sugar plum fairy, Aqua, Igra malih labudova, Afrika, Revolting, Nine.

Rođendanski koncert počeo je čestitkom mladim baletskim umjetnicama, koje KSC Diano školuje u saradnji sa Umjetničkom školom za muziku i balet “Vasa Pavić” iz Podgorice. Čestitala im je direktorica Diana Antonija Novoselac.

Prvi razred baletske škole završile su Mina Grgurević, Nina Nikolić, Nikolina Radan, Nina Jelić, Ksenija Radović, Ksenija Deretić, Andrea Radojević.

Drugi razred Mina Aničić i Alisa Kuricina

Treći razred: Antonija Urdešić, Asja Radojević, Marija Gardašević, Ksenija Tomašević, Lana Pečurica, Viktorija Jovanović

Četvrti razred: Katarina Jovanović, Ksenija Jovanović i Marija Popova

Peti razred baletske škole završila je Ines Vukalović, a šesti Ines Pestorić, Anđela Radojičić, Mia Podovac i Iva Kulinović.

Premda je za svima nama neki čudan period koji je bio ispunjen drugačijim osjećanjima, neizvjesnošću, vijestima, Diano ni tada nije odustajao, nisu prestajali da rade, roditelji nisu odustali od podrške, odgovorili su nekim novim oblikom treninga, svu snagu i umjeće i volju prebacili on line i radili. Kreativnosti nije nedostajalo ni u jednom trenutku, istakli su mali umjetnici.

Diano, srećan rođendan!

Izvor: https://www.rthn.me

Melodija „Alke” dodirnula osjećanja Podgoričana

KONCERT GITARSKOG DUA SRĐAN BULATOVIĆ–DARKO NIKČEVIĆ U GLAVNOM GRADU

Već od prvih tonova kompozicije „Još ne sviće rujna zora”, gitarski duo dr Srđan Bulatović i mr Darko Nikčević, nagovijestili su da će podgoričkoj publici prirediti još jedan ne samo vrhunski muzički, već emotivni doživljaj. Kompozicije sa njihovih prethodnih albuma, kao i ekskluzivno sa najnovijeg albuma „Peninsula” u izdanju „Naxos Records”- a, nižući se, napravile su zatvoreni krug posebnog razumijevanja, skoro opipljivog fludia između publike i umjetnika. No, kao posebni vrhovi, „visinske kote”, istakle su se kompozicije Bulatovića „Alka” – po motivima staropodgoričke pjesme „Pomrčina Stara varoš spava”, zatim Nikčevićeve „Emocije” koja je dotakla sve u publici, kao i bis, Bulatovićeva kompozicija „Djetinjstvo”. No, možda je to „nepravedan” izbor, jer, i ostali komadi, svaki na svoj način doprinosili su da publika, prosto rečeno, uživa. Uspjehu koncerta svakako je doprinijela i očigledna motivisanost muzičara, svojevrsna „glad” za susretom s publikom uživo, jer, kako su naveli, posljednji nastup uživo održali su u januaru u Njemačkoj. Zadovoljstvo im pričinjava i činjenica da nakon tri godine ponovo sviraju u Podgorici.
– Ne nastupamo često u Glavnom gradu, ali ovaj koncert je bio inspirativan i zbog sjajne publike i zbog ambijenta – trga, platoa ispred biblioteke na kojem smo svirali. Podsjetio me je na neke ljetnje festivale u Italiji, gdje smo uživali svirajući na otvorenom na njihovim predivnim trgovima. Sve je to proizvelo jak utisak na mene – iskreno je rekao nakon koncert gitarista Srđan Bulatović.
Tokom koncerta Nikčević je naveo da se trude da svaka kompozicija bude komad za sebe, originalna, iako postoje ograničenja, a koja gitare kao instrumenti nose sa sobom.
– Tačno je to, i dosad nam je polazilo za rukom da svaka kompozicija bude različita po karakteru, ritmu, melodiji, stilu. A, koliko ćemo još u tome uspijevati, vidjećemo. No, naša autorska muzika, kao što se i čuje prožeta je različitim muzičkim uticajima – klasike, flamenka, popa, roka, filmske muzike, tradicionalnog folklora, i mislim da je to dobro – naveo je Bulatović.
Koncert na platou Narodne biblioteke „Radosav Ljumović” gitarskog dua Bulatovića i Nikčevića održan je u sklopu muzičkih programa manifestacije Podgoričko kulturno ljeto.

Izvor: DAN