Category: Култура

Snimanje filma o Tomi Zdravkoviću u Herceg Novom

U Herceg Novom će na nekoliko lokacija naredna četiri dana biti snimani kadrovi za film o najvećem boemu jugoslovenske estrade, tzv. „princu tuge“ Tomi Zdravkoviću. Snimanje filma počelo je krajem jula u Srbiji i trebalo bi da bude okončano do oktobra. Na pitanja novinara danas su u Gradskoj kafani odgovarali producent filma i režiser, Dragan Bjelogrlić i glavni glumac, kome je povjerena uloga Tome Zdravkovića, Milan Marić.

Ideju za snimanje filma Draganu Bjelogrliću je dao je još prije pet godina dugogodišnji prijatelj i saradnik Željko Joksimović.

-To je bilo baš vrijeme kada su mu podizali spomenik i kada je izašla knjiga o njemu. Priznajem da sam odmah prihvatio. A kome god kažem da radim film o životu Tome Zdravkovića niko me nikada nije pitao zašto baš o njemu. A svi su rekli, to je super, što je vrlo čudno i zanimljivo – kazao je Bjelogrlić.

Israživao je, upoznao se sa njegovim životom, znao je samo generalno njegov život, pjesme, legende. To je vrlo zanimljiva i kontraverzna biografija, dodao je on:

-Kad se čovjek upozna sa njegovim životom, shvati zašto su njegove pjesme, takve kakve jesu-tužne – objašnjava Bjelogrlić, dodajući da su njegove pjesme specifične i da se vezao za njegovo djelo iako ne sluša narodne pjesme.

Zdravković je imao poseban senziment princa tuge, kojim odišu sve njegove pjesme. One bude posebne emocije kod vas.

-Normalno je da vas takav čovjek zainteresuje. Još kad znate neke podatke o kontraverzama koje su ga pratile, o tim ogromnim kockarskim gubicima, o pet žena koje je imao i danima i noćima koje je provodio u kafani. Ljudi s kojima se družio, koji su ga voljeli i cijenili dobijete širu sliku o zanimljivom čovjeku.

Razlog zašto je izabran Herceg Novi za snimanje filma o Tomi Zdravkoviću je zbog lokacija i gostoprimstva grada, spremnosti da pomogne. Toma je mnogo puta nastupao u Herceg Novom, a prvi je narodni pjevač koji je napravio koncert…Pjevao je u kafančinama i pravio je solističke koncerte.

-Riječ je o priči koja se vezuje za njegovu treću suprugu koju je upoznao tako što je ona bila pobjendica na izboru Miss Jadrana, a Toma je bio u žiriju. Kako mu nije bilo potrebno mnogo da se oženi oni su se vrlo brzo uzeli, poslije par dana. Postoji tu i drama. Poslije tog braka napisao je pjesmu „Dotako sam dno života“- priča Bjelogrlić.

Snimanje filma počelo je u Srbiji početkom jula. Snimanje će biti završeno krajem okrobra, ali premijeru na žalost ne mogu predvidjeti, zbog uslova korone, a ako bude sve kako treba i bioskopi budu radili film će biti pred gledaocima poslije Nove godine, odgovorio je Bjelogrlić na naše pitanje.

On je objasnio i da prave priču o Tomi za ljude koji ga ne znaju. Svjestan je da će se mnogi posliej filma javljati da kažu da to nije tako, ali sigurno je da su svi ključni doživljaji u njegovom životu tačno preneseni. Uvjeren je da da on kao reditelj koji sve kreira i koji je sve sa Joksimović smislio, uspio da prenese emociju u filmu koju nosi i njegove pjesme.

Uloga „princa tuge“ Tome Zdravkovića povjerena je mladom glumcu Milanu Mariću. Glavni razlog zbog kojeg je prihvatio ulogu bio je kako kaže izazov, iako kako je istakao, fizički ne podsjeća na njega. Uzevši u obzir da su snimanja na „polovini plovidbe“, teško je kako kaže govoriti kako se snalazi u svemu tome. Scenario je kako kaže živa stvar i otvara pitanja i stvari, nije striktno „zakucan“ jer se dosta stvari istražuje usput:

„Kao neko ko igra Tomu dosta stvari pokušavam da sklopim, otvorim, scenario vuče sve što jeste bio Toma sa njegovim životom. Bio je jedinstven počev od njegovog djetinjstva kao talentovanog klinca kog je Silvana izvukla iz Leskovca, odvela u Tuzlu, pa preko cijelog tog njegovog puta gdje postaje jedan od najvećih jugoslovenskih pjevačkih zvijezda, zatim njegovog ljubavnog, privatnog burnog života, prijateljstva sa alkoholom, ženama, kockom…“, kazao je Marić.

Iako glumi pjevača, pjesme će u filmu ipak pjevati profesionalni pjevači, za što je zadužen drugi producent, Željko Joksimović.

On je ocijenio da je riječ o kompleksnom filmu, s obzirom da želja nije samo prikaz njegovog života. Ako su se za nešto opredijelili u filmu onda je to „što je to što se u meni zove tuga“, kao vodilju filma:

„Ne možete 35 godina života temeljno obrađivati u filmu, ali ako smo se za nešto opredijelili da radimo temeljno ondo je ta tuga. To je nešto poprilično iscrpljujuće i izazovno. Jer logičan odgovor tijela je bježanje od tuge i odbrana. I privtno u životu svako od nas kad dođe u neku tešku fazu logično je da cio organizam pokušava da se odbrani. To je nešto u što smo najvjerodostojnije ušli, nešto što zovemo dert, tuga, boemstvo….cjelokupan kolaž svega i svačega iz njegoivog života…. On je stvarno živio to što je pjevao, nije bilo foliranja…. Suštinski dio njegovog repertoara su one u kojima opjevava svoj život. Zato je to toliko jako, traje i živi istim žarom i nakon njegove smrti kroz generacije koje nijesu znale ko je Toma i vrijeme u kojem je pjevao i živio“, ocijenio je Marić.

Pored Tome Zdravkovića, u filmu će se pojavljivati mnogi poznati iz tog vremena, poput Silvane Armeulić, Dragana Nikolića, Predraga Živkovića Tozovca, Bore Todorovića, Zorana Radmilovića i drugih. Uloga jedne od Tominih žena, crnogorske porijeklom, povjerena je Mileni Radulović, Silvanu Armenulić igra Tamara Dragičević, Tominu majku igra Mirjana Karanović, oca Boda Ninković, Lepu Lukić igraće Olja Bacić.

Režiju potpisuje Dragan Bjelogrlić i Zoran Lisinac, scenaristi su Nikola Pejaković, Dragan Bjelogrlić, Zoran Lisinac i Maja Todorović. Za muziku je angažovan Željko Joksimović koji je ujedno i drugi producent. Izrada kostima povjerena je Borisu Čakširanu.

Film će se osim u Herceg Novom snimati u Valjevu, Beogradu, Perlezu, Tari, Barandi, Pančevu, Prijepolju, Dolovu i Zrenjaninu.

Izvor: https://radiojadran.com

Djela trojice crnogorskih umjetnika na ART WEEK-u u Berlinu

Međunarodna izložba „The Artists and modern Life” otvorena je u sklopu Art Week-a u Berlinu, u galeriji „ForA”. Kustoskinja je Diana Grafin von Hohental, a organizator Međunarodni umjetnički centar „ForA”. Postavka je dio projekta „Contemporary art platform 2020”. Među djelima 19 svjetskih stvaralaca, predstavljen je i rad crnogorskih umjetnika Nikole Markovića, Mija Mijuškovića i Dragoslava Šćepanovića.
Izložba je otvorena do 27. oktobra, a više detalja je na sajtu: www.foraplatform.com.

Izvor: DAN

Harmonika i klavir u sazvučju i izvedbi tria Con Spirito na Barskom ljetopisu

Još jedan kamerni sastav nastupio je sinoć, u okviru 33. „Barskog ljetopisa“. Ovoga puta pred Dvorcem kralja Nikole mogao se čuti neobičan spoj dvije harmonike i klavira.

Trio „Con Spirito“, koji čine majka i ćerka Irena i Hristina Merdović i Ratka Vujačić, izveo je raznovrstan i originalan repertoar kompozicija Astora Pjacole, Morikonea, Franka Angelisa, Baha, Hermose, Semionova, Diaza i Pićurića. Iako mlad sastav koji je počeo zajedno da svira tek prije nekoliko mjeseci, dobro su uigrani i povezani istim ciljem.

“Naša želja je bila da spojimo slične senzibilitete i naše tehničke mogućnosti, da objedinimo muziku iz raznih djelova svijeta, muziku kompozitora koju bismo slušali kući, u kojoj bismo uživali sa našim prijateljima”, kazala je nakon nastupa Irena Merdović ističući zahvalnost publici u čijoj su energiji uživale i one tokom nastupa.

Ovaj spoj instrumenata, sa harmonikom kao klasičnim instrumentom, pa još u ženskoj izvedbi publika „Ljetopisa“ nije imala često priliku da sluša. Merdović, koja je profesor harmonike u Muzičkoj školi „Vasa Pavić“ u Podgorici, kazala je da je ovaj instrument lako voljeti.

“Volim harmoniku zato što diše. Uzdah koji čovjek može da napravi može i harmonika. Ima tako specifičan zvuk koji nastaje uz pomoć mijeha. Podsjeća na najtananije emocije ljudske prirode koje mogu da se izraze. Radost muziciranja koja se u tom trenutku stvara je neizmjerna”, objasnila je Merdović.

Nakon koncerta, na redu su likovni i književni program. U četvrtak, 10. septembra u 20.30h biće otvorena prva od dvije izložbe ovogodišnjeg festivala. „Prepoznavanje“ je kolektivna internacionalna izložba radova šest umjetnika, koja se realizuje u saradnji sa Narodnim muzejom Crne Gore. Postavka će se moći pogledati u Dvorcu kralja Nikole. Na platou ispred, iste večeri, od 21h počeće i promocija zbirke poezije Aide Orahovac Kuč „Milenijum“.

Izvor: https://barinfo.me

„Barski ljetopis” od 7. do 27. septembra uz prisustvo publike

Ovogodišnji 33. „Barski ljetopis” biće održan od 7. do 27. septembra uz prisustvo publike. Festival je skraćen i, s obzirom na epidemiološku situaciju, dominantno usmjeren na domaće umjetnike, uz samo nekoliko gostujućih predstava. Selektori programa Aleksandra Vojvodić Jovović, Anastazija Miranović, Vesna Vujošević Labović, Milun Lutovac i Boris Mišković, odabrali su 24 programa, koji će biti izvedeni u isto toliko dana. Programima će moći da prisustvuje do 100 gledalaca na otvorenom, a 50 u zatvorenom prostoru.
Festival će u ponedjeljak 7. septembra biti otvoren koncertom gitariste Danijela Cerovića, violinistkinje Mirke Šćepanović i violončeliste Dmitrija Prokofjeva, a nadalje okupiti i trio „Con Spirito”, džez trio Sanje Raičković, „Duo Dende”, klape „Alata” i „Lanterna” i big bend „Vasa Pavić”. Internacionalna selekcija maestra Bojana Suđića će ponovo biti dio Ljetopisa već od iduće Zimske scene.
U književnom programu će se takođe predstaviti isključivo domaći autori, Nikola Nikolić, Aida Orahovac Kuč, Milica Mima Vuksanović, Dejan Vuković, Branko Janjušević, Stefan Đukić i Goran Pejović Gula.
Pozorišni segment će biti fokusiran na „beskontaktne” predstave – monodrame, duo-drame u kojima nema fizičkog kontakta, kao i prošlogodišnju festivalsku produkciju „Don Kihot”, realizovanu sa Gradskim pozorištem iz Podgorice. Na ovogodišnjem Ljetopisu gostovaće i duodrama „Persona” u produkciji ATAK-a, duodrama „Dve žene i jedan rat” i regionalna monodrama „Život je loto”, „Samo jedna žena” i „Izložak br. 49”.
Likovni program čini kolektivna internacionalna izložba „Prepoznavanje” koju Ljetopis organizuje u saradnji sa Narodnim muzejom Crne Gore. Uvodne riječi će biti upućene sa platoa ispred Dvorca Kralja Nikole, dok će obilazak biti organizovan prema uputstvima IZJ. Ovogodišnji prateći program je usmjeren na filmove za djecu i omladinu, a realizuje se u saradnji sa Crnogorskom kinotekom: animirani filmovi crnogorskog oskarovca Duška Vukotića, kultni film Stivena Spilberga „E.T. vanzemaljac”, kao i Diznijev klasik „Ratatouille”. Festival će biti zatvoren održavanjem treće konferencije „Festivali u doba korone”.
Cjelokupni program je finansiran sredstvima Opštine Bar i Ministarstva kulture.

Izvor: DAN

Festival drama i serija „Fedis”

Finalno veče 10. Festivala drama i serija „Fedis” i dodjela nagrada „Zlatna antena” u 14 kategorija, biće održano 30. septembra u Domu omladine Beograda. Slogan ovogodišnjeg festivala je „Serije vladaju!”.

O listi učesnika odlučuje selektorska komisija u sastavu: Feti Dautović, urednik filmskog programa Niškog kulturnog centra Dejan Dabić i urednik filmskog programa Doma omladine Dragan Nikolić.

U konkurenciji će se naći serije: „Senke nad Balkanom”, „Grupa”, „Južni vetar”, „Tate”, „Igra sudbine”, „Vojna akademija”, „Ubice mog oca”, „Preživeti Beograd”, „Dug moru”, „Tajkun”, „Pet”, „Švindleri”, „Psi laju, vetar nosi” i mnoge druge. Osnivač i direktor Fedis festivala Nenad Milenković ističe da je konkurencija za nagrade najjača do sada, i da očekuje do kraja neizvjesnu borbu za „Zlatnu antenu”, prenosi, između ostalog, portal B92.

НОВИ АЛБУМ „АКАДЕМИЕ” ПРОМОВИСАН У БАРУ

Музика и прича за пријатеље

Први пут у свом дванаестогодишњем трајању „Академиа” је наступила у акустичарској форми, одступивши од чврстог рок звука, прилагодивши нумере атмосфери и актуелном догађају

Испред објекта Дома културе у Бару на несвакидашњи начин одржана јепромоција другог албума барске рок групе „Академиа” – „Ретроспектива 2016-2021 (Брз развој кочи…)”, у издању барске издавачке куће „Медитеран Мултимедиа”, уз финансијску помоћ Министарства културе у оквиру пројекта „Живимо културу” и Музичког центра Црне Горе.
Први пут у свом дванаестогодишњем трајању „Академиа” је наступила у акустичарској форми, одступивши од чврстог рок звука, прилагодивши нумере атмосфери и актуелном догађају. Тако је „Смрт попа Мила Јововића” добила босса-нова рухо, а „Чекајући XXII вијекџџџџ” форму тзв. „средњег темпа”, док је трећу нумеру „Сањај балерина” као гостујући вокал извео Жељко Миловић, аутор пјесме. Гост на конгама у току свирке био је некадашњи гитариста и композитор групе „Беллмондо“ Бобан Мијовић.
У другом дијелу промоције, о барској издавачкој кући „Медитеран Мултимедиа“, која је за само годину и по рада постигла значајне резултате (четири књиге, једна изложба, један ЦД, уз најаву израде филма о Бару у сарадњи са Општином Бар) говорио је уредник издавачке куће Жељко Миловић. О настанку бенда, развоју, наступима на великим скупним концертима, раду у својству гостујућег бенда РТЦГ, али и клупским свиркама по којима су познати у Црној Гори, сарадњи са различитим пјевачима и музичарима, као и о настанку албума, причао је шеф групе Божидар Гаговић. О томе како настају пјесме и функционише „Академиа“, „инсајдерске информације“ дао је најмлађи члан, басиста Марко Митровић, „будући шеф групе“, како га је најавио Гаговић.
Албум је подијељен посјетиоцима промоције, уз низ меморабилија које су дјело пријатеља бенда Зорана Андрејића. Промоцију је водила новинарка Силвија Вукелић.
Осим стандардних чланова – Божидара Гаговића, Ратка Станисављевића, Марка Митровића, Гавра Угреновића, Младена Ковачевића – у изради албума је учествовало још 15 музичара, а на ЦД-у су пјесме шест аутора. За насловницу је искориштена слика „Месалина” др Милуна Лутовца.

Izvor: DAN


Na Cetinju održano drugo veče „Trga od ćirilice” posvećeno Mitropolitu Mitrofanu Banu

Lik i djelo Mitropolita Mitrofana Bana bila je tema druge večeri kulturno-duhovne manifestacije „Trg od ćirilice”. Veče je održano u porti Cetinjskog manastira, a povodom 100. godišnjice od njegovog upokojenja, kraj njegovog groba. Okupljenima se najprije obratio mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, kako prenosi sajt Mitropolije crnogorsko-primorske. Podsjećajući na proglašenje knjaževine Crne Gore za kraljevinu prije 110 godina, mitropolit Amfilohije je rekao:

– Ovo je eparhija Pećke Patrijaršije koja je jedina zadržala nezavisnost, ali ne autokefalnost, zato što to niko nikad nije tražio – pojasnio je mitropolit, govoreći o ukidanju Pećke Patrijaršije. Mitropolit je naglasio da oni koji danas pokušavaju da prekroje istoriju i govore neistine, ne znaju ništa o Crkvi. „To su oni koji su učili vjeronauku po Marksu, a među njima, nažalost, ima i istoričara”, naglasio je mitropolit.

Mitropolit Amfilohije se osvrnuo i na ujediniteljsko djelo Mitrofana Bana. Jer, dodaje on, Ban je učinio ono što je bila vjekovna želja, a to je ujedinjenje Crne Gore i Boke. Takođe, bio je i jedna od glavnih ličnosti prilikom ujedinjenja 1918. g. Mitropolit Amfilohije je izrazio čuđenje kako istoričari poput Živka Andrijaševića mogu da pišu besmislice, koje vlast prihvata i na tome temelji svoja djela i stavove. Odnosno, kako je rekao niko Boga dosad nije pobijedio u istoriji, „tako i sad ovi, valjalo bi da prestanu da se bave Crkvom na takav način, odričući se onoga što je biće Crne Gore”.

Potom je govorio protojerej-stavrofor dr Velibor Džomić, koji je izlaganje posvetio ujedinjenju 1918. i ponovnom vaspostavljanju Pećke Patrijaršije. Nova država bila je po svemu nova i neobična, ali Pravoslavna Crkva nije, kaže Džomić. „Pećka Patrijaršija je 1918. godine, ne ujedinjena, nego po drugi put obnovljena”, razjasnio je. Džomić je podvukao i da je ideja obnovljenja Patrijaršije mnogo starija od jugoslovenske ideje i da do 1918. ove dvije ideje nisu imale dodirnih tačaka, a da je ponovnom vaspostavljanju Pećke Patrijaršije mnogo doprinio upravo Mitrofan Ban. Naglasio je da su trojica episkopa sa teritorije Kraljevine Crne Gore shodno 6. kanonu Sedmog vaseljenskog sabora, i čl 15. Ustava Svetog Sinoda u Knjaževini Crnoj Gori od 1903, krajem 1918. održali sabranje i postupili potpuno ispravno u duhu kanonskih propisa i donijeli odluku o pristupanju obnovi Pećke Patrijaršije.

– U periodu od 31. decembra 1918. do svečanog proglašenja obnovljene Patrijaršije 12. septembra 1920. u Sremskim Karlovcima, kanonski pravoslavni episkopi sa područja novostvorene države su održali četiri arhijerejske konferencije koje su bile od ključnog značaja za drugo obnovljenje Pećke Patrijaršije – kazao je Džomić, ističući da nikakve odluke svjetovnih vlasti nisu bile prethodnica ovim crkvenim odlukama. Takođe, Džomić je akcentovao drugu arhijerejsku sjednicu, kojom je predsjedavao Mitrofan Ban, koji je bio izabran za predsjednika središnjeg arhijerejskog Sabora sa sjedištem u Beogradu. Osvrnuo se i činjenicu da je vaspostavljanje Pećke Patrijaršije imalo svesrdnu podršku kralja Nikole, koji je jedino zamjerao što sjedište nije u Peći već u Beogradu. To je, zaključuje, reultiralo međunarodno-pravnom potvrdom Pećke odnosno Srpske Patrijaršije ili SPC kroz Tomos Vaseljenske Patrijaršije i patrijarha Melentija, a koji su kasnije priznale sve pomjesne crkve.

Prisutnima se zatim obratio protojerej-stavrofor Gojko Perović, rektor Cetinjske Bogoslovije, koji je istakao da je jedna od najvećih zasluga Mitrofana Bana upravo ujedinjenje Crne Gore i Boke Kotorske. On se takođe osvrnuo na istoričare koji se služe neistinama da bi obmanuli narod, iako i sami znaju da su to što govore laži. Ovo je objasnio u kontekstu kontinuiteta Crkve u Crnoj Gori.

– To što smo „Trg od ćirilice” preselili večeras na Cetinje utemeljeno je u ličnosti Mitrofana Bana, koji je rođen u Grblju, u Boki, a upokojio se na Cetinju. On je svojim životom povezao Boku i Crnu Goru – naglasio je Perović, dodajući da bez obzira na društveno-istorijske prilike i događaje, jedinstvo SPC nikada nije dovođeno u pitanje, te da je Crkva na Cetinju cijelim svojim bićem bila vidovdanska i svetosavska o čemu svjedoče i izjave Mitrofana Bana.

Na kraju je govorio istoričar dr Žarko Leković koji je podrobno izložio životopis Mitropolita Mitrofana Bana.

Izvor: DAN

Knjiga čiji je sadržaj uzbunio Prištinu

DJELO „HRIŠĆANSKO NASLEĐE NA KOSOVU I METOHIJI: ISTORIJSKO I DUHOVNO SRCE SRPSKOG NARODA” DOSTUPNO ONLAJN

Knjiga „Hrišćansko nasleđe na Kosovu i Metohiji: Istorijsko i duhovno srce srpskog naroda”, zbog koje je Priština nedavno uputila protestnu notu Evropskoj komisiji, od sada je dostupna i u digitalnoj formi, objavio je Tanjug.
Knjiga o baštini Srbije na Kosovu i Metohiji, njenom srcu u srednjovjekovnim vremenima i kroz otomansku dominaciju, koja predstavlja najstariju i najbogatiju riznicu srpske srednjovjekovne istorije i kulture sada je dostupna za prelistavanje na linku: online.flipbuilder.com/szto/mnva/mobile/index.html
Ovo djelo, koje se prvi put pojavilo 2015. godine u štampanom izdanju, u središte medijskog interesovanja došlo je nedavno, kada je komesar EU za pregovore o proširenju Oliver Varheji podijelio sliku sa sastanka sa predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem u Briselu, na kojoj se u pozadini vidi izložena knjiga o nasleđu na KiM.
Knjiga, inače, predstavlja kulturnu istoriju i nasleđe srpskog srednjovjekovnog kraljevstva, kojim je vladala dinastija Nemanjić, njegov kulturni razvoj kroz vjekovove, a čije je srce bilo u Raškoj i na Kosovu.
Riječ je o djelu na 1. 008 stranica, u izdanju Sebastijan Presa, čiji osnivač je Zapadna eparhija Srpske pravoslavne crkve u Zapadnoj Americi.
Kao suizadavači se navode Institut za balkanske studije, Srpska akademija nauka, Episkopski savet Srpske pravoslavne crkve u Severnoj i Južnoj Americi, Fakultet pravoslavne teologije u Beogradu i drugi. Među više autora tekstova u knjizi najistaknutiji su Dušan T. Bataković, Gojko Subotić, Dimitrije Bogdanović, Alek Dragnić; Slavko Todorović, Thomas A. Emert, Sima M. Cirković, Artur Evans, G. K. Česterton, Atanasije Jevtic, Rebeka Vest, Stamatis Skliris, Radovan Samardžić, Dimitrije Đorđević, Sava Janjic i drugi.
Ova knjiga je bila nagrađeni projekat dijaspore na Beogradskom sajmu knjiga u 2015. godini, kada je i objavljena i njena štampana verzija. Knjiga je podijeljena u osam poglavlja.

Izvor: DAN

Crkve i manastiri sami po sebi govore o pitanjima identiteta i pripadnosti

INTERVJU: VLADAN VUKOSAVLJEVIĆ, MINISTAR KULTURE I INFORMISANJA REPUBLIKE SRBIJE ZA „DAN”

Svjedoci smo trenutka koji proziva sve naše gordosti i podsjeća nas da sagledavamo svijet kao cjelinu koja zavisi od umijeća prevazilaženja tih gordosti. Insistiranje na podjelama jedna je osobina ljudske vrste koju je pandemija ismejala, ali se isto tako ne možemo zavaravati da se ustrojstvo svijeta zasnovano, između ostalog, na nacionalnim identitetima, može mijenjati. Poštovanje tih identiteta jedan je od zaloga očuvanja globalne stabilnosti na zdravim osnovama, posebno se pri tome nadajući da će nacionalni identiteti koji su među sobom bliski i baštine mnogo toga zajedničkog, iz ove i sličnih situacija izvući pouke da se samo uzajamnim poštovanjem i pomaganjem može ostvariti kvalitetan suživot. O tom kvalitetu svakako se u velikoj mjeri stara kultura. Podsjetio bih, stoga, i kroz ovaj današnji razgovor, da je zadatak svih institucija kulture, među kojima je na prvom mjestu Ministarstvo kulture i informisanja Srbije, na čijem sam čelu, da uloži maksimalan napor kako bi se kultura učvršćivala i unapređivala te tako unapređena predavala generacijama koje dolaze, kaže Vladan Vukosavljević, ministar kulture i informisanja Republike Srbije u ekskluzivnom intervjuu za „Dan”.

Kakav je Vaš stav po pitanju srpskog jezika i ćiriličnog pisma u Crnoj Gori?

– Nacionalno pismo je naš ponos i dio kulturnog identiteta, iako je, s druge strane, poznavanje oba pisma, i latiničnog alfabeta i ćiriličke azbuke, svakako komparativna prednost. Međutim, svjedoci smo kako duh vremena i dominacija latinice u globalnim okvirima utiču na održanje nacionalnih pisama. Viđao sam latinične natpise na raznim objektima širom Srbije. Oni preovlađuju. Kada sam upitao domaćine zašto nije upotrebljena ćirilica, većina odgovora svodila se na to da jednostavno nisu primijetili koje su pismo koristili prilikom ispisivanja naziva. S tim u vezi, postoji opasnost da ćirilica jednim tihim odumiranjem bude potpuno marginalizovana kroz nesvjesno preuzimanje višedecenijskog dominantnog obrasca iz okruženja – latinice, i ravnodušnost ili čak prezir prema sopstvenom narodu i njegovoj kulturi koji se ogleda u sveprisutnom stavu „kakve veze ima kojim pismom pišemoËŽ. Dakle, ukoliko ne budemo svjesni krunskog dragulja svoje kulture, odnosno svog ćiriličnog pisma, nećemo imati šta da prenesemo potomcima. Borba za ćirilicu dio je misije očuvanja nacionalnog identiteta, poput nastojanja da očuvamo Kosovo i Metohiju tamo gdje im je jedino i mjesto, u Srbiji.

Neminovna tema jeste „buđenje naroda” u Crnoj Gori. Kako Vi čujete taj glas naroda?

– Status srpskog naroda i Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori delikatna je i osjetljiva tema decenijama unazad. Kulturno-istorijski identitet srpskog naroda u Crnoj Gori je prisutan i jasan, bogat istorijskim dokazima i kao takav odavno istorijski potvrđen. Vjerujem da kulturno nasleđe samo za sebe govori preciznim i razumljivim jezikom, što je uvijek kroz istoriju i činilo. To jeste i može biti onaj sveprisutni glas tradicije i kulturnog identiteta, koji u trenucima kada se neupitnost ipak stavlja pod znak pitanja, pomaže da se koriguje loše postavljen scenario. Crkve i manastiri, kao kulturno-istorijsko nasleđe naroda, svojim dugim istorijskim trajanjem rječito sami po sebi govore o pitanjima identiteta i pripadnosti, o tome ko ih je napravio, kada i zašto.

Kakvo je Vaše mišljenje o otimanju crkvene imovine, zapravo svetinja, koje između ostalog svjedoče kako istoriju tako i jedan kontinuitet koji je daleko iznad zemnog, u katastrima zapisanog, u evropskoj valuti mjerljivog?

– Ambicija da se crkvena imovina stavi pod nadzor države otvara prostor za potencijalne zloupotrebe i svojom pojavom djeluje kao prilično trapavo izveden proces, ali koji, nažalost, nije sasvim trapav u svojoj osnovnoj namjeri. Riječ je o presedanu koji je zabrinjavajući i ima negativne konotacije. Mi sa pažnjom pratimo događaje u Crnoj Gori i pružamo razumnu podršku ne samo sveštenstvu i vjernicima SPC već i svim ustanovama i djelatnicima koji baštine tradiciju srpske kulture.

U Crnoj Gori trenutno postoji suočavanje logike našeg savremenog doba, koja govori o vlasničkim listovima, katastru i upisu, sa osam vjekova dugim trajanjem sakralnih objekata, sa jednom burnom i živom istorijom naroda i Crkve, gdje, čini se, dolazi do kolapsa logike i kolapsa trezvenog načina rješavanja problema. Bez želje da se miješam u zakonsku regulativu susjedne države, moram da primijetim da je Zakon o slobodi vjeroispovesti u Crnoj Gori donijet nekako na brzinu i bez konsultacije sa svim zainteresovanim stranama. Reakcija naroda na takav zakon za mene je očekivana, i važno je naglasiti, ta reakcija je za sada mirna, staložena i dostojanstvena. Takva treba i da ostane. Vjerujem da će u Crnoj Gori prevladati zdravo rasuđivanje i da će biti pronađeno jedno spretnije, realnije i razumnije rješenje. Svaki korak u nekom drugom pravcu mogao bi da bude veoma opasan i zapaljiv, pogotovo u društvu jakih podjela i izraženih emocija.

Da ne ostane na margini, premda su nas mnogi događaji, uključivši i pošast pod nazivom,,virus korona” malo odaljili od pitanja nasrtaja na naše svetinje i spomenike kulture na Kosovu i Metohiji, recite nešto o tome: dokle se stigli i šta zapravo radite u cilju njihovog očuvanja?

– Kosovo i Metohija, kao jezgro srpskog kulturnog i istorijskog identiteta, zavređuje posebnu pažnju. Pri tome ne mislim samo na one spomenike kulture koji se već nalaze pod zaštitom Uneska, već i na očuvanje ugroženih ambijentalnih cjelina kao srpskog kulturnog blaga – bitnog segmenta evropske i svjetske baštine. Tu je saradnja sa Uneskom svakako bitna, ali čini mi se da je još važnije neprestano isticati šta je Kosovo i Metohija Srbiji i Srbima, kako ne bismo, a tu prije svega mislim na mlađe generacije, izgubili svijest o tome, što je potencijalno opasnije od fizičkog neprisustva na nekoj teritoriji.

U kojoj mjeri i kako Ministarstvo kulture i informisanja podržava rad medija kroz projekte namijenjene Srbima u regionu, dijaspori…?

– Sa žaljenjem moram da primijetim kako je medijski prostor Crne Gore sve manje otvoren za srpske medije. Pozivajući se i ovdje na pitanje očuvanja nacionalnog identiteta na cjelokupnom srpskom kulturnom prostoru, medijske kuće koje van granica Srbije rade na očuvanju tog identiteta uvijek će imati našu naklonost i podršku. Da li je moguće da se za srpske medije nađu modaliteti trajnog finansiranja u zemljama u kojima su prisutni, pitanje je koje treba rješavati.

Mila MILOSAVLjEVIĆ


Nasleđe na KiM bitan dio srpskog kulturnog prostora, njegova stožerna tačka
– Stanje srpske baštine na Kosovu i Metohiji pitanje je kulturnog identiteta prvog reda, kao što sam više puta naglašavao. Naše nasleđe na Kosovu i Metohiji izuzetno je bitan dio srpskog kulturnog prostora, njegova stožerna tačka. Svjedoci smo da na Kosovu i Metohiji skoro svakodnevno dolazi do pokušaja prisvajanja i otimanja srpskog kulturnog nasleđa, uz poslovično falsifikovanje i prekrajanje istorijskih činjenica. Prvi, značajan korak u dugotrajnoj borbi očuvanja srpskog nasleđa na srpskoj zemlji jeste neprihvatanje prijema tzv. Republike Kosova u Unesko, što je pokazatelj da većina svijeta, ipak prihvata argumente istine i prava prije nego argument sile. Veoma je teško ignorisati činjenicu da na Kosovu i Metohiji, između ostalog, postoji više od 1.300 srpskih crkava, manastira i crkvišta.

U crkvi Santa Maria in Punta simbolično otvoreno 34. izdanje Budvanskog festivala

Otvaranjem izložbe „Savremena crnogorska skulptura”, zasnovane na hronološkom pregledu vajarskih djela iz fonda Centra savremene umjetnosti Crne Gore u izboru muzejskog savjetnika Marine Čelebić, simbolično je u crkvi Santa Maria in Punta, u Budvi, počeo 34. festival „Grad teatar”.
– Epidemiološka situacija u zemlji nam ove godine diktira takve uslove. Otvaranje, kao i samo održavanje izložbe, je u skladu sa dobijenim preporukama Instituta za javno zdravlje Crne Gore – saopšteno je iz pres-službe „Grada teatra”.
Savremena crnogorska skulptura, koja čini ovu izložbu, je raznovrsna, što i potvrđuju radovi koji je čine, kako po tehnici tako i po načinu tretiranja forme. Autori čija su djela prezentovana na izložbi su: Stevan Luketić, Marko Brežanin, Luka Tomanović, Srđan Kovačević, Krsto Andrijašević, Pavle Pejović, Risto Radmilović, Miodrag Šćepanović, Peko Nikčević, Tijana Dujović Liščević, Ana Đukanović Miljkovac, Sanja Bulatović.
Kako je navedeno u objašnjenju Marine Čelebić, ono što se podrazumjeva pod skulptorskim tehnikama je vajarski rad u različitim materijalima, od tradicionalnih, koji se upotrebljavaju od praistorije do danas, a to su: kamen, drvo, glina i metal, pa do novijih materijala, koji se pojavljuju u vremenu industrijske proizvodnje, kao što su fabrički oblikovani metali, žice, ploče, plastične mase. Osnovnu vajarevu tehniku određuje ne samo materijal, nego i njegov odnos prema materijalu u kojem radi.
– Majstor obrade metala Stevan Luketić za realizaciju svog djela „Skulptura LLS IX” koristio je hladnjak. Transpozicijom odbačenog industrijskog materijala/predmeta stvorio je novi plastični oblik dao mu suštinu, estetski i umjetnički cilj, materijalizovao osnovnu ideju.
Marko Brežanin, poznat kao autor brojnih portreta, pa je i ovom prilikom predstavljen radom u gipsu „Portret Aleksandra Čilikova”. Naglašena je realnost ličnosti, sa težnjom da prodre u njeno psihičko stanje i uspijeva da laganom stilizacijom forme, pokaže izraz, kao manifestaciju snažnijeg unutrašnjeg pokreta, da se primakne suštini tog stanja i približi njegovom simbolu.
Luka Tomanovićkojem je od materijala odgovaralo drvo iz kojeg je izvlačio sugestivne poze i postizao uzbudljivu asocijativnost, „uhvaćeni” pokret. Skulptura „Ležeći akt” je preformulisana iz mirne forme u ležeću pozu tijela, uopštena da se približava apstrakciji, zadržavajući asocijativnu sugestiju. Tomanovićev izraz počiva na prefinjenoj modelaciji i suptilnom osjećanju – navode iz „Grad teatra”.
Umjetnik Srđan Kovačević obrađuje drvo vrlo promišljeno i nastoji da uklopi svoju zamisao u izdužene forme debla i tokove koje ono sadrži.
– Vodi računa prilikom izbora drvenih formi iz prirode: o vrsti, boji, kvalitetu. Skulptura „Dva lika jedne žene” urađena u orahovom drvetu, tamne je boje. Na drvenoj formi iz prirode na jednoj strani intervenisanje je svedeno na minimalno, gotovo reljefno ucrtavanje ženskih atributa, dok su na drugoj strani oni naglašeni.
Krsto Andrijašević koristi drvo za izradu skulpture pod nazivom „Ženska”, gdje je ženska figura oživljena aplikacijama od metalne žice sa takvom obazrivošću da te intervencije izgledaju kao prirodne, neke djelove na figuri akcentira crvenom bojom.
Pavle Pejović je predstavljen kompozicijom „Dugo iščekivanje”, koju čine četiri ženska akta u bronzi koje on radi u karakterističnom arhaičnom maniru sa naglašenom ekspresijom njihovih mitsko-simboličkih slojeva.
Risto Radmilović se na ovoj izložbi predstavlja reljefom, bez naziva, u metalu-mesingu, vješto koristeći njegova specifična svojstva, stvara masivne apstraktne forme, oštrih ivica, glača površinu naglašavajući njegovo zlatno-žuto zračenje.
Miodrag Šćepanović,djelo pod nazivom „Pogled” radi u drvetu. U formi debla-javora sprovodi svoju zamisao na kojoj odmah uočavamo smisao za realno. Posebno nas zaokuplja obrada same površine, ženskog lika sa maramom, sprovedena do kraja sa naglašenim fiksiranim pogledom – navode iz „Grad tetra”.
Peko Nikčević, za izradu svog djela koristi kamen. Poštujući sve njegove karakteristike, intelektualnu preokupaciju i zamisao sprovodi minimalnim, jednostavnim intervencijama na prirodnoj kamenoj masi ili njenom dijelu.
Tijana Dujović Liščević je koristila pečenu glinu i žicu za rad pod nazivom „K nebu” koji predstavlja arhitektonski oblik koji seže uvis, blago navijen. Vrh je ogoljen, a na vrhovima žičanih konstrukcija zadržali su se trouglasti djelići keramike. Širi donji dio, ovog malog eksponata, čini „kuća” od blago oker keramike sa tamnim (braon i crnim) prugastim urezima, vertikalno i horizontalno.
Ana Đukanović Miljkovac je zastupljena skulpturom pod nazivom „Stojeća” iz ciklusa „Terakota I”, pa sam naziv ciklusa upućuje na tehniku izrade. Forma posjeduje elemente koji asociraju na žensku figuru.
Sanja Bulatović jednostavnim, mekim linijama stvara asocijativnu formu pognute figure, u bijelom mermeru, čiji je naziv „Sjetna”. Na mjestima gdje se volumen savija nastaje blaga, mekana igra svjetlosti i sjene – navodi se u saopštenju pres-službe „Grad teatra”.
Izložba „Savremena crnogorska skulptura” može se pogledati do 22. avgusta.


Po dva posjetioca uz korišćenje maski
– Izložba je usklađena sa svim preporučenim mjerama IZJCG za pristup i posjete ustanovama kulture (bibliotekama, arhivima, muzejima i galerijama), broj osoba, koji se mogu nalaziti u istom momentu u izložbenom prostoru, je limitiran na dva posjetioca, uz korišćenje maski i upotrebu dezinfekcionog sredstva koji su postavljeni na ulazu. Naravno, u slučaju bilo kakve izmjene u tim pravilima, javnost i naša publika biće blagovremeno obavještena – navodi se u saopštenju.

Izvor: DAN